BIOTEXNOLOGIYA SOHASIDAGI MUNOSABATLARNI HUQUQIY TARTIBGA SOLISHNING ASOSIY QOIDALARI - MAMANAZAROV, Sardor (YURIST AXBOROTNOMASI, 2025)
Ushbu tadqiqot XXI asr biotexnologiya inqilobi sharoitida huquqiy tartibga solish mexanizmlarining asosiy tamoyillarini va xalqaro huquqiy hujjatlardagi qoidalarni chuqur tahlil qiladi. Tadqiqotning predmeti biotexnologiya sohasidagi huquqiy munosabatlarni tartibga soluvchi fundamental prinsiplar va ularning amaliy tatbiqi hisoblanadi. Maqolada biotexnologiya tartibga solishning o‘ziga xos murakkabligi - yuqori ilmiy-texnik murakkablik, tez rivojlanish sur’ati, xalqaro tabiat va ko‘p sohalik ta’sir - an’anaviy huquqiy yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqishni talab qilishini ko‘rsatadi. Tadqiqot metodologiyasi qiyosiy-huquqiy tahlil, tizimli yondashuv va xalqaro hujjatlarning mazmun-mohiyat tahliliga asoslanadi. Asosiy natijalar biotexnologiya tartibga solishda xavfsizlik va samaradorlik, innovatsiyalarni rag‘batlantirish, shaffoflik va javobgarlik, proporsionallik va ehtiyotkorlik tamoyillari orasidagi dialektik bog‘liqlik va ularning CBD, Kartagena protokoli, GRATK shartnomasi, TRIPS va boshqa xalqaro hujjatlardagi amaliy tatbiqini ochib beradi. Natijalar biotexnologiya sohasida milliy qonunchilik yaratish va xalqaro hamkorlikni rivojlantirishda qo‘llanilishi mumkin. Xulosalarda biotexnologiya huquqining evolyutsiyasi va kelajakdagi qiyinchiliklar, jumladan raqamli texnologiyalar bilan integratsiya, gen tahrirlash texnologiyalarining rivojlanishi va sintetik biologiya sohasining kengayishi tahlil qilinadi.