MЕTAVЕRSDA TOVAR BЕLGISINING FUQAROLIK-HUQUQIY RЕJIMI (MAVJUD MASALA VA UNING YECHIMIGA OID TAKLIFLAR) - BABAKULOV, Zafar (YURIST AXBOROTNOMASI, 2025)
Ushbu maqolada metaversda tovar belgisining fuqarolik-huquqiy rejimi, virtual muhitda yuzaga kelayotgan intellektual mulkka oid munosabatlarning huquqiy tabiati va ularni tartibga solishdagi tizimli muammolar ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Blokcheyn, NFT, sun’iy intellekt, VR/AR texnologiyalari va 3D raqamli muhit natijasida yuzaga kelayotgan virtual tovarlar, metavers-do‘konlar, avatarlar, raqamli kolleksiyalar va virtual xizmatlar kabi yangi huquqiy kategoriyalarning fuqarolik-huquqiy maqomi ochib berilgan. Maqolada virtual tovar belgisi, NFT-kontrafakt, metaversdagi kiberskuatting, 3D logotip nusxalari, virtual reklamalarda tovar belgisini noqonuniy qo‘llash kabi huquqbuzarliklarni baholashda mavjud huquqiy mexanizmlarning yetarli emasligi, yurisdiksiyani aniqlash muammolari va raqamli muhitda “adashtirish ehtimoli”ni baholashda maxsus mezonlar ishlab chiqish zarurligi asoslab berilgan. Shuningdek, Hermes v. MetaBirkins, Nike v. StockX, Yuga Labs v. Ryder Ripps kabi sud ishlari tahlil qilinib, NFT va virtual obyektlarga nisbatan tovar belgisi huquqini qo‘llash borasidagi ilmiy-doktrinal xulosalar bayon etilgan. Muallif metaversdagi tovar belgisi muhofazasini ta’minlash uchun milliy va xalqaro darajada qonunchilikka “virtual tovar”, “NFT-tovar”, “virtual xizmat”, “raqamli kontrafakt”, “metavers brendingi” kabi qoidalar kiritish, NFTning huquqiy tabiatini aniqlash, yurisdiksiya va qo‘llaniladigan huquqni belgilash bo‘yicha model qoidalarni ishlab chiqish hamda raqamli huquqbuzarliklar uchun javobgarlik standartlarini belgilash zarurligini ilgari suradi.