Abstrakt
Maqolada ishtirokchilik tushunchasi, yuridik tavsifi koʻrib chiqildi. Aniqlanadiki, yuridik taʼlimotda
ishtirokchilik tushunchasini taʼriflash va qo‘llashda yagona tushuncha va yondashuv shakllanmagan, bu jinoyatlarda ishtirokchilikning huquqni qo‘llash amaliyotida turlicha baholashdan kelib chiqadi. Koʻpchilik tadqiqotchilar jinoyat sodir etishga jinoyat sub’ekti bo‘lmagan shaxslarni jalb qilgan holda jinoyat sodir etilganda ishtirokchilik deb xisoblash mumkin emas deb hisoblasalar-da, bu har qanday jinoyat uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsiplariga zid keladi. Ayniqsa aholi salomatligi va genofondiga qarshi jinoyatlar turkumga kiruvchi giyohvandlik moddalari, psixotrop moddalar va ularning analoglari, kuchli ta’sir qiluvchi moddalarning qonunga xilof muomalasi bilan bog‘liq jinoyatlar uchun javobgarlikning
ta’minlanishida bir qancha qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi. Bu turdagi jinoyatlarda ishtirok etishni tavsiflash, uning belgilarini aniqlash, bu borada yagona yondashuvni ishlab chiqish adolatli tergov, odil sudlovni amalga oshirishda yordam beradi. Xulosa qilinadiki, jinoyat huquqida ishtirokchilik instituti shaxslarning jinoyat sodir etishdaga roli, ularning maqomi va vazifalari, maqsad-motivi, jinoiy niyatdan ko‘zlanadigan oqibat hamda kelgusida ularning sodir etgan jinoyatlari uchun javobgarlikni namoyon qilib beruvchi huquqiy normalardan biridir.
Библиографические ссылки
BMTning Jahon narkotiklar bo‘yicha 2026-yilgi hisoboti. https://www.issup.net/knowledge-share/resources/2025-07/world-drug-report-2025.
Narkotiklar va o‘qotar qurollarni nazorat qilish agentligi hisoboti. https://www.gazeta.uz/oz/2026/07/05/giyohvandlik/.
Ковалев М.И. Соучастие в преступлении. Екатеринбург, 1999. С. 5. – URL: https://www.google.com/goto?url=CAESagHrOzAV3L7GFF9s0XNTS0Mk3Y0ffRfLcxngun4s2uBR0QmmzRnPpMD5e7S31fVRY5WCH9VgfgzqGCHTMgBMoH_ytGGuQuf1JKqKoWnZRBhCT7pxvdzMvoASNFcmzKrqvrft-fUGRaFla6s.
Рустамбаев М.Х. Курс уголовного права Республики Узбекистан. Общая часть. Том1: Учениев о преступлении.
Учебник для ВУЗов. – Ташкент. ТГЮИ, 2008, - С,320. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/ishtirokchilik-t-risidaonunchilikni-takomillashtirishning-dolzarb-muammolari/viewer.
O‘zgalar mulkini ishtirokchilikda talon-taroj qilganlik uchun jinoiy javobgarlik muammolari. Yu.f.n. ilm.dar.olish. uchun diss. – Toshkent: TDYUI, 2006. -28b. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/ishtirokchilik-t-risida-onunchiliknitakomillashtirishning-dolzarb-muammolari/viewer.
Иванов Н.Г. Уголовное право России. Общая и Особенная части. М., 2003. С. 257. –URL: https://www.google.com/goto?url=CAESowEB6zswFbX7CcN4CZx0sJ58icuPHdidC75TjHr8YZG4bYZiAHB
gZWdN1G2x-ZroOQcPT38TLjS_c6ZoK40j79t2BU4ke93VpspmwwgouC0NSdyFWTDwBhmlIxLBmRXbUm4B1mPIxrtVFsSiPRNQ2grBfzG91i2Nf_soYn2jo60uzIzipMFfyGyLtv-Juh7j05T1zKJDHEJRTzV1sVgwNer36_0.
Тельнов П.Ф. Ответственность за соучастие в преступлении. М., 1974. С. 28; Козлов А.П. Соучастие, Традиции и реальность. С - Пб., 2001. С. 31; Иванов Н.Г. Понятие и формы соучастия в уголовном праве. Онтологический аспект. Саратов,1991. С. 24-25. –URL: https://www.google.com/goto?url=CAESXgHrOzAVTHTnSAJxbYSYKAlZy9CPaaRwNSt3eduT0ZZ4Z9vttq
O6KonWwuufkxRrD7l_rYPR8sIjL3TS2xLTr6gp4oNFUEbL8ECV_s6YyZvfMeaHfQ_it0GVhp5RcU.
Дубровин И.А. Ответственность за преступления, совершенные группой лиц по предварительному сговору и организованной группой: дисс. … канд. юрид. наук. М., 2003. С. 127. –URL:https://www.dissercat.com/content/otvetstvennost-za-prestupleniya-sovershennye-gruppoi-lits-po-predvaritelnomu-sgovoru-i-organ/cover.
2026-yil 30-yanvar kuni Toshkentda o‘tkazilgan matbuot anjumanida Narkotiklar va o‘qotar qurollarni nazorat qilish agentligining 2025-yil hisoboti. https://www.gazeta.uz/uz/2026/02/02/narkotik/.
Яни П.С. Проблемы понимания соучастия в судебной практике // Законность, 2013, № 7,8. СПС «Консультант Плюс». https://cyberleninka.ru/article/n/souchastie-v-prestuplenii-zakon-teoriya-praktika/viewer.
Галиакбаров Р.Р. Энциклопедия уголовного права. Т. 6: Соучастие в преступлении. СПб., 2007. С. 293. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/vidy-souchastnikov-v-prestuplenii/viewer.
O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. Toshkent. – Yuridik adabiyotlar publish. B. 6. https://www.lex.uz/acts/111453.
Димченко Н.В. Ответственност за преступления, совершенные в соучастии: теоретические и прикладные аспекты: дис. … канд. юрид. наук. М., 2006. С. 125. –URL: https://www.dissercat.com/content/otvetstvennost-zaprestupleniya-sovershennye-v-souchastii-teoreticheskie-i-prikladnye-aspekt/read
Рыжов Р.С. Уголовная ответственност соучастников преступления: дис. … канд. юрид. наук. Рязан, 2003. С.
–URL: https://www.dissercat.com/content/ugolovnaya-otvetstvennost-souchastnikov-prestupleniya/read
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Nomusga tegish va jinsiy ehtiyojni gʻayritabiiy usulda qondirishga doir ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida”gi 2010-yil 9-oktabr 13-son qarori // O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi / https://lex.uz/docs/2414120
Сергеева А.А. Соучастие в преступлении: Учебное пособие. – М.: КноРус, 2023. – С. 98; Цебекова Г.В. Соучастие в преступлении: законодателная регламентация, теория и практика привлечения к уголовной ответственности: Монография. – М.: Русайнс, 2023. – С. 65.–URL: https://www.knorus.ru/upload/iblock/13e/
kyaj8k77r2goq43t9sjutv0j9pf40n16/souchastie-v-prestuplenii-bakalavriat-uchebnoe-posobie.
Muhamedjanov S.S. Jinoiy javobgarlikni individuallashtirishda ishtikrokchilik institutining dolzarb masalalari: Yurid. fan. nomz. ... dis. T., 2011. – B. 47. – URL:https://cyberleninka.ru/article/n/ishtirokchilik-t-risida-onunchiliknitakomillashtirishning-dolzarb-muammolari/viewer.
Безбородов Д.А. Методологические основы учения об уголовной ответственности за совместное преступное деяние: дис. …докт. юрид. наук. Санкт-Петербург, 2007. С. 12. –URL: https://www.dissercat.com/content/metodologicheskie-osnovy-ucheniya-ob-ugolovnoi-otvetstvennosti-za-sovmestnoe-prestupnoe-deya/cover.
Козлов А.П. Соучастие: традиции и реалност. – СПб.: Изд. «Юридический центр Пресс», 2001. С. 40. –URL: https://www.dissercat.com/content/souchastie-ugolovno-pravovye-problemy .
Тер-Акопов А.А. Преступление и проблемы нефизической причинности в уголовном праве. М., 2003. С.
, 136. –URL: https://cyberleninka.ru/article/n/2005-02-033-ter-akopov-a-a-prestuplenie-i-problemy-nefizicheskoyprichinnosti-v-ugolovnom-prave-m-yurkniga-2003-478-s/viewer21. Грошев А.В. Актуалные проблемы уголовного права: учебник для магистрантов/ отв. ред. И.А. Подройкина. М., 2015. С. 233. –URL: https://litgid.com/upload/iblock/a47/a47851014d12184e8e2482fe1de08b47