Kalit so‘zlar
Как цитировать
Abstrakt
Ushbu ilmiy maqolada O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 29-moddasida kafolatlangan malakali yuridik yordam olish huquqini amalga oshirishning zamonaviy ma’muriy-huquqiy mexanizmlari tadqiq etilgan. Muallif davlat hisobidan bepul yuridik yordam (keyingi o‘rinlarda BHYo) ko‘rsatish institutining tarixiy evolyutsiyasi va xorijiy (MDH, G‘arb) nazariy qarashlarini qiyosiy tahlil qilgan holda, milliy qonunchilikdagi so‘nggi raqamli islohotlarni chuqur o‘rgangan.
Asosiy e’tibor 2023-yilgi “Davlat hisobidan yuridik yordam ko‘rsatish to‘g‘risida”gi Qonuni va Vazirlar Mahkamasining 2024-yilgi “Davlat hisobidan yuridik yordam ko‘rsatadigan advokatlarni jalb etish va ularga haq to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 774-sonli qarori bilan joriy etilgan “Yuridik yordam” axborot tizimining amaliy samaradorligiga qaratilgan. Maqolada raqamlashtirish jarayonida yuzaga kelgan dolzarb tizimli muammolar: “hududiylik” prinsipidagi logistik xatoliklar, “Ijtimoiy himoya yagona reyestri”ga bog‘liq byurokratik to‘lov to‘siqlari hamda korrupsiyaviy xavf hisoblangan “cho‘ntak advokatlari” (pocket lawyers) muammosining yangi shaklga transformatsiya qilinganligi keskin tanqidiy (polemik) ruhda tahlil qilingan.
Tahlil natijalariga ko‘ra, BHYo tizimini takomillashtirish bo‘yicha aniq ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Xususan, advokatlarni avtomatik taqsimlashda “Smart-taqsimlash” (geolokatsiya va yuklama balansi) algoritmini integratsiya qilish hamda to‘lov tizimida “Subsidiary to‘lov kafolati” (protsessual qarorning ustuvorligi) institutini joriy etish zarurligi asoslab berilgan. Mazkur takliflar mamlakatda odil sudlovga erishishning konstitutsiyaviy kafolatlarini real ta’minlashga xizmat qiladi.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2023.
Pauper’s oath (1495) // Grokipedia. – URL: https://grokipedia.com/page/Pauper’s_oath
Fayziyev X.S. O‘zbekistonda yuridik xizmat institutining tashkil etilishi va rivojlanish bosqichlari // Yurist
axborotnomasi. – 2024. – № 2. – B. 107–114.
Туранин В.Ю., Погорелов Д.В., Польская В.А. Бесплатная юридическая помощь: система нуждается в
совершенствовании (на примере уголовного судопроизводства) // Вестник МГПУ. – 2022. – № 3 (47). – С. 70–84. DOI: 10.25688/2076-9113.2022.47.3.07
Khakimova K. Attorney-client privilege in the context of legal assistance: its impact on trust and effectiveness //
Society and Innovations. – 2024. – Special Issue 07. – P. 44–50. DOI: 10.47689/2181-1415-vol5-iss7/S-pp44-50
Яшина О.Н. Бесплатная юридическая помощь в России: сравнение с США // Ученые труды Российской
академии адвокатуры и нотариата. – 2012. – № 1 (24). – С. 16–20.
Бахорина С.Э. Бесплатная юридическая помощь и юридические клиники Республики Беларусь //
Юридическое клиническое образование. – 2012. – С. 272–273.
Бугрова В.Р., Сабурова Л.Н. Бесплатная юридическая помощь: теория и практика // Гражданско-правовое регулирование общественных отношений. – 2015. – С. 76–83. DOI: 10.12737/11710
Редкоус В.М. Правовое регулирование оказания бесплатной юридической помощи (опыт государств –
участников СНГ) // Право и государство: теория и практика. – 2025. – № 3. – С. 172–175. DOI: 10.47643/1815-
_2025_3_172.
Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt (1966-yil 16-dekabr) // Qonunchilik ma’lumotlari milliy
bazasi. – URL: https://lex.uz
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 13-apreldagi PF–5415-son Farmoni hamda PQ–3666-son Qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 12-maydagi PF–5441-son “O‘zbekiston Respublikasida
advokatura institutini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz
O‘zbekiston Respublikasining “Davlat hisobidan yuridik yordam ko‘rsatish to‘g‘risida”gi Qonuni (O‘RQ–848,
06.2023) // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 21-noyabrdagi VMQ–774-sonli “Davlat hisobidan
yuridik yordam ko‘rsatadigan advokatlarni jalb etish va ularga haq to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi Qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz
Saidov A.X. Yangi Oʻzbekiston va bepul yuridik yordam. // parliament.gov.uz O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi rasmiy saiti. – 2025.