Abstrakt
Mazkur maqolada 2023-yil 30-aprel kuni qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahririni amalga oshirish doirasida Adliya vazirligi tomonidan 2023–2025 yillar mobaynida bajarilgan ishlar huquqiy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Xususan, “Targ‘ibot poyezdlari” tashabbusi, aholi o‘rtasida konstitutsiyaviy islohotlarning mazmun-mohiyatini keng tushuntirish, yangi konstitutsiyaviy normalarni hayotga tatbiq etish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlarni ekspertizadan o‘tkazish, davlat organlari faoliyatini huquqiy monitoring qilish, “Huquqiy maslahat” markazlari faoliyatini takomillashtirish hamda aholining huquqiy ongini oshirish bo‘yicha amalga oshirilgan keng ko‘lamli ishlar yoritiladi. Maqolada yangi konstitutsiyaviy islohotlar ta’sirida yaratilgan huquqiy institutlar, fuqarolar huquqlarining kafolatlanishi, davlat organlari faoliyatida oshkoralik va javobgarlikning kuchaytirilishi bo‘yicha amaliy natijalar keltiriladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Adliya vazirligi mazkur davrda Konstitutsiyani real hayotga joriy etishning markaziy institutlaridan biriga aylangan. Maqolada ekspert xulosalari, statistik ma’lumotlar va amaliy tahlillar asosida tegishli takliflar ilgari suriladi.
Shuningdek, maqolada yangi tahrirdagi Konstitutsiyaning bevosita amal qilishi, davlat organlari va mansabdor shaxslarning konstitutsiyaviy normalarga so‘zsiz rioya etishi bo‘yicha ishlab chiqilgan mexanizmlar batafsil tahlil qilinadi. Adliya vazirligi tomonidan 2023–2025 yillar davomida olib borilgan monitoring ishlari qonunchilik ijrosida aniqlangan tizimli kamchiliklarni bartaraf etish, aholi murojaatlarini o‘rganish va ularni hal etish mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgani ham alohida ko‘rsatib o‘tiladi.
Bundan tashqari, Konstitutsiyada belgilangan ijtimoiy davlat tamoyillarini amalda ro‘yobga chiqarish – ijtimoiy himoya, nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari, yoshlar va ayollar bilan ishlashga doir huquqiy kafolatlarning kengaytirilishi – bo‘yicha Adliya vazirligining uslubiy, normativ va tashkiliy faoliyati ham maqolada o‘z aksini topgan. Sud-huquq tizimidagi islohotlar, fuqarolarga bepul yuridik yordam ko‘rsatish mexanizmlarining kengaytirilishi, mahalliy boshqaruv organlari faoliyatining huquqiy asoslari mustahkamlanishi kabi yo‘nalishlarda erishilgan natijalar ham ilmiy yondashuv asosida tahlil qilinadi.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 01.05.2023-y.,
/23/837/0241-son, https://lex.uz/docs/-6445145.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining qarori, 01.05.2023 yildagi 1245-son, https://lex.uz/uz/docs/-6449095.
Silk Road Studies Program / Central Asia-Caucasus Institute (transatlantik tahlil markazi) —“Constitutional Reform in Uzbekistan: A Symposium” (2022) https://www.silkroadstudies.org/resources/pdf/SilkRoadPapers/2212Uzbek.pdf?utm_source
DIIHB Referendumni kuzatish bo‘yicha cheklangan missiyasi O‘zbekiston Respublikasi, Referendum, 2023-yil 30-aprel Dastlabki natijalar va xulosalar to‘g‘risidagi bayonot. https://odihr.osce.org/sites/default/files/f/documents/6/d/542565.pdf.
Roman Martyniuk & Oleksii Datsiuk — “Constitutional Referendum in Uzbekistan on April 30, 2023: Declared Goals and Results” (2025)
Rule of Law Centre (Helsinki) — “Tracking rule of law in Uzbekistan – constitutional reform and coming challenges” (2025) https://www.helsinki.fi/en/networks/rule-law-centre/news/tracking-rule-law-uzbekistanconstitutional-reform-and-coming-challenges?utm_source.
O. Muhamedjanov — “The Constitution of Uzbekistan in the New Edition” (2025) https://www. studiapolitologiczne.pl/pdf-211123-128829?filename=The%20Constitution%20of.pdf
“Yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini amalga oshirish bo‘yicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 08.05.2023 yildagi PF-67-son, https://lex.uz/docs/-6461609.
Targ‘ibot poyezdi: 150 dan ortiq oliy va professional ta’lim muassasalari, korxona va tashkilotlar, harbiy qismlar, aholi yashash manzillarida huquqiy targ‘ibot o‘tkazildi // https://www.tsul.uz/uz/news/507/Tadbirlar/ Targibot-poyezdi:-150-dan-ortiq-oliy-va-professional-talim-muassasalari,-korxona-va-tashkilotlar,-harbiyqismlar,-aholi-yashash-manzillarida-huquqiy-targibot-otkazildi.
Targ‘ibot poyezdi: 150 dan ortiq oliy va professional ta’lim muassasalari, korxona va tashkilotlar, harbiy qismlar, aholi yashash manzillarida huquqiy targ‘ibot o‘tkazildi // https://adliya.uz/posts/yangi-tahrirdagikonstitutsiyani-amalga-oshirish-d.
Venice Commission / EU — “Assessment of Georgia Constitutional Reform Process” (2017) // https:// www.venice.coe.int
Venice Commission — “Constitutional Review in Poland: Developments and Challenges” (2019) // https://www.venice.coe.int/webforms/documents.
Council of Europe — “Standards for Public Consultation in Democratic States” (2020) // https://www. coe.int
OSCE/ODIHR — “Kazakhstan 2022 Constitutional Referendum: Legal Assessment Report” (2022) https://www.osce.org/odihr.
United Nations — “Constitutional Assistance Handbook” (2020) // https://www.un.org/dgacm/en/content/constitutional-assistance.