Kalit so‘zlar
Как цитировать
Abstrakt
Mazkur maqolada fuqarolik sud ishlarini yuritish ishtirokchilarining turlari sifatida ishda ishtirok etuvchi shaxslar hamda odil sudlovni amalga oshirishga ko‘maklashuvchi shaxslar tahlil qilinib, ulardan ishda ishtirok etuvchi shaxslarni ishga jalb qilish yoki ularni sud muhokamasida ishtirokini ta’minlash bilan bog‘liq protsessual buzilishlar yuz berishi natijasida sud hal qiluv qarorlariga ta’sir etish doirasi hamda darajasi yoritib berilgan. Muallif tomonidan fuqarolik protsessual qonunchiligida yuqorida keltirilib o‘tilgan protsessual xatoliklar hal qiluv qarorini bekor qilish yoki o‘zgartirish uchun jiddiy asos sifatida qaralishi keltirilgan. Xususan, ish sud tomonidan sud muhokamasida ishtirok etish huquqiga ega boʻlgan, ammo sud majlisining vaqti va joyi toʻgʻrisida xabardor qilinmagan shaxslarga aynan ishda ishtirok etuvchi shaxslar kirishi, shuningdek bundan boshqa shaxslar (odil sudlovni amalga oshirishga ko‘maklashuvchi shaxslar) ushbu asosni keltirib chiqarmasligi milliy va xorijiy huquqshunos olimlarning nazariy fikrlari hamda milliy, hamdo‘stlik va xorijiy mamlakatlarning fuqarolik protsessual qonun hujjatlarini tahlil qilish asosida muallif tomonidan ilgari surilgan. Shuningdek, sud ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan shaxslarning huquq va majburiyatlari toʻgʻrisidagi masalani hal qilishi oqibatida hal qiluv qarorining bekor qilinishini tahlil qilish davomida ushbu shaxslarga o‘zining subyektiv huquq va manfaatlarini himoya qiluvchi shaxslarni (taraflar, uchinchi shaxslar va boshqa manfaatdor shaxslar) kiritish lozim ekanligi bildirilgan. Yuqoridagi tahlillar natijasida O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi 3724-moddasining tegishli bandlariga o‘zgartirishlar kiritish, jumladan ushbu modda ikkinchi qismi ikkinchi bandida shaxslar doirasini aniqlashtirish va amaliyotdagi tushunmovchiliklarga barham berish maqsadida “shaxslar” tushunchasini “ishda ishtirok etuvchi shaxslar” tushunchasi bilan almashtirilishi maqsadga muvofiq ekanligi asoslantirilgan hamda umumiy nazariy xulosalar taqdim etilgan.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston-2030” strategiyasi. 11.09.2023-yildagi PF-158-son // URL: https://lex.uz/ru/docs/-6600413
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2025-yil 26-dekabr sanasidagi Oliy Majlisi va O‘zbekiston xalqiga murojaatnomasi // URL: https://president.uz/oz/lists/view/8834
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sud Rayosatining “O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati tomonidan 2023-yilning to‘rtinchi choragida kassatsiya tartibida ko‘rilgan ishlar bo‘yicha sud amaliyoti obzori” to‘g‘risidagi qarori. 23.01.2024-yildagi RS-03-24-son // URL: https://sud.uz/court-experiments/civil-court-experiments/
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sud Rayosatining “O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati tomonidan 2024-yilning to‘rtinchi choragida taftish instansiyasida ko‘rilgan ishlar bo‘yicha sud amaliyoti obzori” to‘g‘risidagi qarori. 24.01.2025-yildagi RS-02-25-son // URL: https://sud.uz/court-experiments/civil-court-experiments/
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sud Rayosatining “O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Fuqarolik ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati tomonidan 2025-yilning ikkinchi choragida taftish instansiyasida ko‘rilgan ishlar bo‘yicha sud amaliyoti obzori” to‘g‘risidagi qarori. 28.07.2025-yildagi RS-32-son // URL: https://sud.uz/court-experiments/civil-court-experiments/
Abdihakimov S.S. Fuqarolik sud ishlarini yuritishda sud xatosi tushunchasi va uning nazariy tahlili // Yurist axborotnomasi – Вестник юриста – Lawyer herald. № 6 (2025) B. 85–94. 91-bet // URL: https://yuristjournal.uz/index.php/lawyer-herald/issue/view/44
O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi // 01.04.2018 // URL: https://lex.uz/docs/-3517337#-6716209
Викут М.А. Комментарий к гражданскому процессуалному кодексу Российской Федерации (постатейный, научно-практический) / Под ред. -М., 2003. -С. 100-101.
Shoraxmetov Sh.Sh. O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksiga sharhlar. - Toshkent: TDYI nashriyoti. 2010. - 960 bet.
Egamberdiyev E. Fuqarolik protsessual huquqiy munosabatlar. - Toshkent, Adolat. 2000. https://library-tsul.uz/fu%D2%9Barolik-proczessual-%D2%B3u%D2%9Bu%D2%9Bij-munosabatlar-egamberdiev-e-2000/
Esanova Z.N. Fuqarolik protsessual huquqi. - Toshkent.: Yuridik adabiyotlar Publish, 2022-y. - 328 bet. https://library-tsul.uz/fuqarolik-protsesual-huquqi-esanova-z-2022/
Mamasiddiqov M.M., Xabibullayev D.Y., Fuqarolik protsessual huquqi. Darslik. Mualliflar jamoasi. - Toshkent. “Lesson press” nashriyoti. 2020-y. 607 bet //URL:https://drive.google.com/file/d/1GJyv6KODBfziHGELOV8xbsD0ZxpTWzp/view
Mamasiddiqov M.M. Fuqarolik protsessual huquqi. Umumiy qism/Oliy o‘quv yurti talabalari uchun darslik. Mas’ul muharrir. y.f.d., prof. Oqyulov O. - Toshkent. TDYU nashriyoti. 2012. - 516 b. https://library-tsul.uz/fu-arolik-protsessual-u-u-i-umumij-ism-mamasiddi-ov-m-2012/
Shoraxmetov Sh.Sh. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual huquqi. Darslik. –Toshkent, Adolat. 2007. https://library-tsul.uz/ozbekiston-respublikasining-fuqarolik-protsesual-huquqi-shorahmetov-sh-2007/
Крашенинникова П. В. Гражданское процессуальное право : учебник : [в 2 т.] / под ред. – 2-е изд., перераб. и доп. – Москва : Статут, 2022. 550 c. // URL: https://www.consultant.ru/edu/student/download_books/book/grazhdanskoe_processualnoe_pravo_uchebnik_v_2_t_tom_1_obshchaya_chast_pod_red_pv_krasheninnikova/
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Vakillikka doir fuqarolik protsessual qonunchiligi normalarining sudlar tomonidan qoʻllanilishi toʻgʻrisida”gi qarori. 14.05.2010-yildagi 05-son // URL: https://lex.uz/docs/-2414102
Mamasiddiqov M.M., Yodgorov X.B., Davletov O‘.M. Fuqarolik protsessual huquqi. Maxsus qism. Darslik.–Toshkent, O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi Harbiy-texnik instituti, 2018. –261 b
Гузий Д. А. Третьи лица, не заявляющие самостоятельных требований относительно предмета спора, в гражданском судопроизводстве : автореф. дис. … канд. юрид. наук : 12.00.15 – гражданский процесс; арбитражный процесс. – М., 2021. // URL: https://www.dissercat.com/content/treti-litsa-ne-zayavlyayushchie samostoyatelnykh-trebovanii-otnositelno-predmeta-spora-v-gra
Germaniya Fuqarolik protsessual kodeksi // URL: https://www.wipo.int/wipolex/ru/legislation/details/14316
Rossiya Federatsiyasi Fuqarolik protsessual kodeksi // URL: https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_39570/
Qozog‘iston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi // URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1500000377
Belarusiya Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi // URL: https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=hk9900238
O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiy protsessual kodeksi // 01.04.2018 // URL: https://lex.uz/ru/docs/-3523891#-3534013
O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi kodeks // 01.04.2018 // URL: https://lex.uz/docs/-3527353