Pdf
DOI

Kalit so‘zlar

murojaat qilish huquqi, mediatsiya, ma’muriy mediatsiya, sudgacha hal qilish, yaxshi boshqaruv, samarali huquqiy himoya, huquqiy nizo, ma’muriy tartib-taomillar, apellyatsiya kengashi, Ombudsman

Как цитировать

ISABAYEV, A. (2026). FUQAROLAR MUROJAATLARINI KO‘RIB CHIQISH TIZIMIDA MEDIATSIYA INSTITUTINI JORIY ETISHNING HUQUQIY ASOSLARI. YURIST AXBOROTNOMASI, 1(5), 17–26. Retrieved from https://yuristjournal.uz/index.php/lawyer-herald/article/view/1301

Abstrakt

Maqolada fuqarolarning davlat idoralariga murojaat qilish huquqini amalga oshirish jarayonida yuzaga keladigan huquqiy nizolarni sudgacha tartibda hal etishning muqobil mexanizmi sifatida ma’muriy mediatsiya institutini joriy etishning huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Maqola gipotezasiga ko‘ra, murojaatlarni ko‘rib chiqish jarayonida mediatsiya institutini joriy etish davlat organlari bilan yuzaga keladigan huquqiy nizolarni sudgacha hal qilishning samarali mexanizmi bo‘lib, murojaat qilish huquqini amalga oshirish kafolatlarini kuchaytiradi; bu gipoteza muddat, xarajat, konflikt darajasi va ixtiyoriy ijro mezonlari bo‘yicha o‘tkazilgan funksional qiyosiy tahlil orqali asoslanadi.

Murojaat va huquqiy nizo o‘rtasidagi farq, murojaatlarni ko‘rib chiqish jarayonida yuzaga keladigan nizolarning olti turdan iborat ilmiy tasnifi hamda “ma’muriy mediatsiya” tushunchasining mualliflik ta’rifi taklif etiladi. Germaniya, Fransiya, Niderlandiya, Kanada, Janubiy Koreya va Yaponiya tajribasi qiyosiy tahlil qilinadi, O‘zbekiston Respublikasining “Mediatsiya to‘g‘risida”gi qonuniga 2025-yilda kiritilgan o‘zgartirishlar (O‘RQ-1089-son) tanqidiy baholanadi. Tadqiqot yakunida sakkiz bosqichli mualliflik modeli, tayyor norma loyihasi va aniq qonunchilik takliflari ilgari suriladi.

Pdf
DOI

Библиографические ссылки

O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga nizolarni muqobil hal etishda mediatsiya institutini

takomillashtirishga doir o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi Qonuni. O‘RQ–1089-son, 20.10.2025 // URL:

https://lex.uz/uz/docs/-7775310.

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (2023-yil 30-apreldagi yangi tahrir), 20, 21, 40, 55-moddalar // URL:

https://lex.uz/docs/-6445145.

O‘zbekiston Respublikasining “Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risida”gi Qonuni // URL: https://

lex.uz/docs/-3336169.

European Court of Human Rights. Golder v. United Kingdom, Judgment of 21 February 1975, Series A no. 18.

https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-57496%22]}

European Court of Human Rights [GC]. Kudła v. Poland, Judgment of 26 October 2000, Reports 2000-XI, App. No.

/96. https://hudoc.echr.coe.int/fre#{%22itemid%22:[%22001-58920%22]}

European Court of Human Rights. Hornsby v. Greece, Judgment of 19 March 1997, Reports 1997-II, App. No.

/91. https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-58020%22]}

Kułak-Krzysiak K., Śwital P. Mediation as Means of Communication for Public Administration in Settling

Administrative Disputes // Review of European and Comparative Law. 2023. Vol. 54, No. 3. P. 279–301. URL: https://doi.

org/10.31743/recl.16226.

Gesetz zur Förderung der Mediation und anderer Verfahren der außergerichtlichen Konfliktbeilegung

(Mediationsgesetz), 21.07.2012, BGBl. I S. 1577. https://www.gesetze-im-internet.de/mediationsg/BJNR157710012.

html

Loi n° 2016-1547 du 18 novembre 2016 de modernisation de la justice du XXIe siècle (loi J21), JORF n° 0269; Code

de justice administrative, articles L.213-1 à L.213-14. https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000033418805

Boyron S. Mediation in French Administrative Courts: What Lessons for Administrative Justice? // Northern

Ireland Legal Quarterly. 2020. Vol. 71, No. 3. URL: https://nilq.qub.ac.uk/index.php/nilq/article/view/541.

Rechtspraak.nl Mediation naast rechtspraak; Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

Handleiding Professioneel behandelen van bezwaren. https://open.overheid.nl/documenten/ronl-b234692b-a07d-

a-88dc-27db73316613/pdf

Vashchenko Y. Alternative Means for Resolving Administrative Disputes in Ukraine in the Light of European

Integration // Bratislava Law Review. 2023. Vol. 7, No. 2. URL: https://doi.org/10.46282/blr.2023.7.2.323.

Anti-Corruption and Civil Rights Commission (ACRC) Collective Complaint Resolution System, OECD Observatory

of Public Sector Innovation https://oecd-opsi.org/innovations/collective-complaint-resolution-system/

Council of Europe, CEPEJ. Promoting Mediation to Resolve Administrative Disputes. 2022. URL: https://rm.coe.

int/cepej-2022-11-promoting-administrative-mediation-en-adopted/1680a95692.

O‘zbekiston Respublikasining “Mediatsiya to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ–482-son, 03.07.2018 // URL: https://lex.

uz/docs/-3805227.

O‘zbekiston Respublikasining “Ma’muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ–457-son, 08.01.2018 //

URL: https://test.lex.uz/docs/-3492199.

O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ishlarini yuritish to’g’risidagi kodeksi // URL: https://lex.uz/docs/-

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 17-iyundagi PQ–4754-son “Nizolarni muqobil hal etishning

mexanizmlarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori // URL: https://lex.uz/uz/docs/-

?ONDATE=28.07.2025.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo’yicha vakili (Ombudsman)ning 2025-yil yakunlari

bo‘yicha hisoboti.

O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi, ma’muriy sudlar faoliyati bo‘yicha rasmiy statistik ma’lumotlar, 2024-yil.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-maydagi PQ–188-son qarori // URL: https://lex.uz/uz/docs/-