Аннотация
В статье качество законодательства рассмотрено как интегральная категория, которая не ограничивается юридико-техническим совершенством нормативного текста, а объединяет доказательную обоснованность регуляторного решения, возможность его реального исполнения и согласованность со стратегическими целями государства. Цель статьи состоит в систематизации современных теоретических и институциональных подходов и разработке для Узбекистана прикладной модели, основанной на цикле «стратегия – норма – исполнение – результат». Использованы формально-юридический, системно-структурный, сравнительно-правовой, функциональный методы и метод правового моделирования. Установлено, что доказательность требует корректной диагностики проблемы, сравнения нормативных и ненормативных альтернатив и пропорциональной оценки последствий; исполнимость предполагает предварительное проектирование полномочий, ресурсов, процедур, цифровой инфраструктуры, контроля и обжалования; стратегическая согласованность обеспечивает проверяемую связь между нормой, стратегической целью, индикатором и бюджетными возможностями. Предложены паспорт проблемы, матрица альтернатив, шестикомпонентный тест исполнимости, стратегический фильтр, единое регуляторное досье, а также последовательная оценка ex ante, ex durante и ex post. Научная новизна состоит не в воспроизведении общих методологических требований документов ОБСЕ и системы Better Regulation Европейской комиссии, а в их адаптации к условиям Узбекистана и разработке взаимосвязанной модели, включающей обязательные реквизиты паспорта проблемы, шестикомпонентный тест и меморандум исполнимости, двухуровневый стратегический фильтр и единое электронное регуляторное досье.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 30.04.2023. URL: https://lex.uz/docs/-6445145
O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 20-apreldagi O‘RQ–682-son “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi Qonuni. URL: https://lex.uz/docs/-5378966
OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights. Guidelines on Democratic Lawmaking for Better Laws. – Warsaw: OSCE/ODIHR, 2023. – 183 p. URL: https://cdn.osce.org/sites/default/files/f/documents/a/3/558321_3.pdf
European Commission. Better Regulation Guidelines. Commission Staff Working Document SWD(2021) 305 final. Brussels, 2021. URL: https://commission.europa.eu/system/files/2021-11/swd2021_305_en.pdf
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. Qonunchilik hujjatlari va ular loyihalarining tartibga solish ta’sirini baholash tizimi holati: 2025-yillik hisobot. – Toshkent, 2025. URL: https://back.minjust.uz/media/document/008459dc-bf6c-4772-bcd6-ddb9bbf95d1d/TSTB_yillik_axborot_2025.pdf
Mousmouti M. Designing Effective Legislation. – Cheltenham; Northampton: Edward Elgar Publishing, 2019. – 224 p. DOI: https://doi.org/10.4337/9781788118231
OECD. Regulatory Impact Assessment: OECD Best Practice Principles for Regulatory Policy. – Paris: OECD Publishing, 2020. URL: https://doi.org/10.1787/7a9638cb-en
OECD. OECD Regulatory Policy Outlook 2025. – Paris: OECD Publishing, 2025. URL: https://doi.org/10.1787/56b60e39-
Sodiqov A.Sh. Norma ijodkorligini axborot bilan ta’minlashning huquqiy asoslari (Legal foundations of information support for rulemaking): yuridik fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2021. – 50 b.
Sultonova S.A. Norma ijodkorligida “aqlli tartibga solish” modelini qo‘llashning nazariy-huquqiy masalalari (Theoretical and legal issues of applying the smart regulation model in rulemaking): yuridik fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2021. – 51 b.
OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights. Guidelines on Democratic Lawmaking for Better Laws. – Warsaw: OSCE/ODIHR, 2023. – 183 p. URL: https://cdn.osce.org/sites/default/files/f/documents/a/3/558321_3.pdf
Office of the Parliamentary Counsel. Drafting Guidance. – London: Cabinet Office, 2024. URL:https://assets.publishing.service.gov.uk/media/660407d091a320001a82b06b/2024.03.19.Drafting-guidance.pdf
Fayziev Sh.X. Qonun ijodkorligi jarayonini takomillashtirish: milliy va xorijiy tajriba: monografiya. – Toshkent: Milliy huquqiy axborot markazi, 2020. – 240 b. ISBN 978-9943-5622-0-2. URL: https://short-url.cc/1Bir6
O‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 10-apreldagi O‘RQ–1054-son “Qonunlar loyihalarini O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga kiritish va ko‘rib chiqish tartibi takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida”gi Qonuni. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7470108
OECD. Recommendation of the Council on Regulatory Policy and Governance. – Paris: OECD Publishing, 2012. URL: https://doi.org/10.1787/9789264209022-en
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-oktabrdagi PF–201-son “Strategik rejalashtirish va rivojlanish tizimini joriy etish bo‘yicha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7806403
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 29-dekabrdagi PQ–394-son “Strategik rejalashtirish va rivojlanish tizimini yangicha yondashuvlar asosida tashkil etish va samarali yo‘lga qo‘yish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7962933
Bundesministerium des Innern und für Heimat; Nationaler Normenkontrollrat. Digitalcheck für Gesetze. 2023. URL: https://www.normenkontrollrat.bund.de/Webs/NKR/DE/weniger-buerokratie-und-besseres-recht/digitalcheck/digitalcheck_node.html
OECD. Reviewing the Stock of Regulation: OECD Best Practice Principles for Regulatory Policy. – Paris: OECD Publishing, 2020. URL: https://doi.org/10.1787/1a8f33bc-en
Xo‘janazarov A.A. “Huquqiy ekspertiza” institutining nazariy jihatlari (Theoretical aspects of the institute of legal expertise) // Yurist axborotnomasi – Вестник юриста – Lawyer Herald. – 2021. – № 1. – B. 9–18. URL: https://www.yuristjournal.uz/index.php/lawyer-herald/article/view/162/135