ERK MUXTORIYATINING YANGICHA KENGAYTIRILGAN TALQINI

Abstrakt

Ushbu ilmiy maqolada erk muxtoriyati tamoyilining genezisi, falsafiy ta’limot sifatidagi mohiyati ochib beriladi. Mazkur tamoyilni amaldagi FKda qanday mujassamlanganligi va uning mazmuni tanqidiy tahlil etiladi. O‘zini o‘zi huquqiy tartibga solish mexanizmining mohiyati, qo‘llash shartlari erk muxtoriyati shartlari bilan bog‘liq ravishda tadqiq etiladi. O‘z huquqlarini cheklashni qo‘llash masalalari tarixiy ildizlari va zamonaviy konstruksiyalari firibgarlar tomonidan o‘zgalar nomidan onlayn kredit olish bilan bog‘liq muammolar bor ekanligi ta’kidlanadi. Fuqarolik munosabatlarida anonim ishtirok etish zaruriyati ochib beriladi. Yakuniy ilmiy xulosada erk muxtoriyati Fuqarolik Kodeksida yuqorida tahlil etilgan tamoyillar tizimi sifatida talqin etilishi maqsadga muvofiqligi asoslantiriladi. Ayni paytda huquqiy plyuralizm asosida mamlakatimiz huquqiy maydonida milliy qonunchilik segmentidan tashqari Anglo-sakson huquqi, Islom moliyasi konstruksiyalari ham amal qilishiga yo‘l qo‘yilganligi ham erk muxtoriyatini mazmunan boyitishga xizmat qilishi haqidagi mulohaza ilgari suriladi.

Muallif fikricha erk muxtoriyatini mutloqlashtirish, uni inson erkinligining eng yuqori oliy ko‘rinishi sifatida baholash to‘g‘ri bo‘lmagan bo‘lur edi. Erkinlik har doim anglab yetilgan zaruriyat hisoblanadi, zaruriyat esa anarxiya, o‘zboshimchalik bilan chiqisha olmaydi. Shu sababli ham, fuqarolik qonun  hujjatlarida erk muxtoriyatini uning asosiy o‘zak tamoyillaridan biri sifatida e’tirof etgan xolda, uning muayyan chegaralarini ham yodda tutmoq lozim.