Abstrakt
Maqola intellektual mulk huquqining raqamli muhitga tatbiqi doirasida metaversda tovar belgilarini muhofaza qilish masalalariga bag‘ishlangan. Maqolaning maqsadi virtual tovarlar va oʻzaro almashtirilmaydigan noyob raqamli token (Non-Fungible Token (NFT)) bilan bog‘liq munosabatlarda tovar belgisi huquqlarini qo‘llashdagi muammolarni aniqlash hamda moddiy va virtual tovarlarning o‘xshashligini baholash mezonlarini asoslashdan iborat. Shu maqsadda metaversdagi yurisdiksiya, huquqbuzarni aniqlash, tovarlarni Nitsa tasnifi bo‘yicha ajratish va iste’molchining adashish ehtimoli bilan bog‘liq masalalar tahlil qilinadi. Xitoyning “G.PATTON” tovar belgisidan virtual avtomobilda foydalanishga oid sud ishi misolida birinchi instansiya va apellatsiya sudi yondashuvlari qiyoslanadi. Tahlil natijasida virtual va moddiy tovarlarning turli sinflarga kiritilishi ularning o‘xshashligini avtomatik ravishda istisno etmasligi, bunday baholashda tovarlarning vazifasi, tashqi ko‘rinishi, bozor aloqadorligi va iste’molchida rasmiy litsenziya mavjudligi haqida shakllanishi mumkin bo‘lgan tasavvur hisobga olinishi zarurligi ko‘rsatiladi. Ishning ilmiy yangiligi virtual tovarlardan foydalanishda tovar belgisi huquqining buzilishini faqat tasnif sinfiga emas, balki belgining tijoriy kelib chiqishni ko‘rsatish vazifasi va iste’molchining adashish ehtimoliga tayangan holda baholash yondashuvini asoslashdadir. Shuningdek, metaversdagi nizolar uchun yurisdiksiyani aniqlash qiyinchiliklari qayd etilib, tegishli sinflar bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazish, platformalarni kuzatish va raqamli litsenziya shartlarini aniq belgilash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.
Библиографические ссылки
Hussein S. Legal challenges of intellectual property in the metaverse under uae intellectual property law: Trademarks,
copyrights, patents //2024 2nd International Conference on Intelligent Metaverse Technologies & Applications (iMETA).
– IEEE, 2024. – P. 246-252. https://www.researchgate.net/publication/387417924_Legal_Challenges_of_Intellectual_
Property_in_the_Metaverse_Under_UAE_Intellectual_Property_Law_Trademarks_Copyrights_Patents
Kim S., Grady J., Ballouli K. Navigating emerging trademarks issues for sport brands in the metaverse //International
Journal of Sports Marketing and Sponsorship. – 2025. – Т. 26. – №. 2. – P. 292-304. https://www.emerald.com/ijsms/
article-abstract/26/2/292/1246692/Navigating-emerging-trademarks-issues-for-sport?redirectedFrom=fulltext
Hilbert R. S. Trademarking Virtual Goods in the Metaverse: Just because You Can’t Touch Them Doesn’t Mean They
Aren’t Real //Florida Ent. & Sports L. Rev. – 2022. – Т. 1. – P. 81. https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.
journals/fdaetnm1&div=11&id=&page=
Mitrushchenkova A. N. Personal identity in the metaverse: Challenges and risks //Kutafin Law Review. – 2023. – Т.
– №. 4. – P. 793-817. https://www.researchgate.net/publication/366841524_Personal_Identity_in_the_Metaverse_
Challenges_and_Risks
Messinger P. R. et al. Virtual worlds—past, present, and future: New directions in social computing //Decision
support systems. – 2009. – Т. 47. – №. 3. – P. 204-228. https://www.academia.edu/18354453/Virtual_worlds_past_
present_and_future_New_directions_in_social_computing
Hemp P. Avatar-based marketing //Harvard business review. – 2006. – Т. 84. – №. 6. – P. 48-57. https://hbr.
org/2006/06/avatar-based-marketing
Dueker K. S. Trademark law lost in cyberspace: trademark protection for Internet addresses //Harv. JL & Tech. –
– Т. 9. – P. 483. https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/hjlt9&div=24&id=&page=
Ryu K. H., Kwak C. M. Intellectual property disputes in the era of the metaverse: Complexities of cross-border justice
and arbitration consideration //J. Arb. Stud. – 2023. – Т. 33. – P. 147. https://www.cliffsnotes.com/study-notes/21812634
Dionisio J. D. N., Iii W. G. B., Gilbert R. 3D virtual worlds and the metaverse: Current status and future possibilities
//ACM computing surveys (CSUR). – 2013. – Т. 45. – №. 3. – P. 1-38.
3D Virtual worlds and the metaverse: Current status and future possibilities https://www.semanticscholar.org/
paper/3D-Virtual-worlds-and-the-metaverse%3A-Current-status-Dionisio-Burns/3583e343bf8c6709e1df518dda3e77f8
b435fac
Bridging the Real and the Virtual: Trade Mark Protection in Metaverse in China https://sitedev.rouse.com/
insights/news/2025/bridging-the-real-and-the-virtual-trade-mark-protection-in-metaverse-in-china